Tìm hiểu về bệnh tăng huyết áp và hạ huyết áp, bệnh nào nguy hiểm hơn?

Tìm hiểu về bệnh tăng huyết áp và hạ huyết áp, bệnh nào nguy hiểm hơn?

Câu hỏi: Thế nào là tăng huyết áp, hạ huyết áp? Tăng huyết áp và hạ huyết áp thi bệnh nào nguy hiểm hơn? Tại sao có người ốm xanh mà huyết áp vẫn cao, trong khi người to, da dẻ hồng hào mà huyết áp vẫn thấp? Nên dùng thuốc như thế nào, thưa bác sĩ?

Vũ Công Hoè (Hải Dương) và nhiều bạn đọc khác

Đáp: Trong khuôn khổ của chuyên mục này tôi không thể giải đáp cặn kẽ những câu hỏi của ông và nhiều độc giả khác, bởi đây là một vấn đê khá lớn, đang được cộng đồng rất quan tâm. Tuy nhiên, để không phụ lòng quý vị, tôi xin đưỢc trả lời hết sức vắn tắt và sơ lược những vấn đề đã nêu ở trên:

- Huyết áp là gì? Thê nào là tăng hoặc hạ huyết áp? Cộng đồng nhắc đến từ huyết áp, nói nôm na thì huyết áp chính là áp lực của máu trong lòng mạch máu đỏ (động mạch). Khi tim bóp để tốhg máu vào lòng động mạch để đi nuôi cơ thể, áp lực máu trong lòng mạch lúc này rất lớn (người bình thường từ 100 -120 milimet thuỷ ngân - đơn vị đo áp lực mạch máu), người ta gọi là huyết áp tâm thu (trưốc đây gọi là huyết áp tổĩ đa). Khi tim giãn nghỉ - gọi là tâm trương (trước kia gọi là huyết áp tối thiểu) - huyết áp hạ thấp rõ rệt, chỉ còn khoảng 60 - 80 milimet thuỷ ngân. Vì vậy khi đo huyết áp bao giò cũng có hai con sô": số lốn đế chỉ huyết áp tâm thu, rồi đến sô" bé chỉ huyết áp tâm trương. Thông thường, huyết áp tâm trương bằng một nửa huyết áp tâm thu cộng với 10 -20 milimet thuỷ ngân.

Theo quy định của Tổ chức Y tê thê" giối (năm 1993), khi huyết áp tâm thu từ 140 - 180 milimet thuỷ ngân thì được coi là tăng huyết áp nhẹ; trên 180 - 200 milimet thuỷ ngân là tăng huyết áp trung bình; nếu trên 200 milimet thuỷ ngân là tăng huyết áp nặng. Đốỉ với huyết áp tâm trương, Tổ chức Y tê thê giơi cung quy đmn ro: neu từ 90 - 105 milimet thuỷ ngân là tăng huyết áp nhẹ; số" đo từ 105 - 115 là tăng huyết áp trung bình; nếu trên 115 milimet thuỷ ngân đưỢc xếp vào loại tăng huyết áp nặng, cả huyết áp tâm thu và tâm trương đều đánh giá mức độ nặng nhẹ của bệnh, vì thế khi đo huyết áp người bệnh cần phải nhó chính xác cả hai sô đo.

Người ta gọi là hạ huyết áp khi sô" đo huyết áp tâm' thu từ 90 milimet thuỷ ngân trở xuốhg, huyết áp tâm trương dưới 60 milimet thuỷ ngân.

- Tăng huyết áp và hạ huyết áp, trường hơp nào nguy hiểm hơn? Dù là tăng huyết áp hay hạ huyết áp đều nguy hiểm cả. Bởi lẽ, tăng huyết áp có thể gây ra những biến chứng ỏ não như nghẽn mạch não, chảy máu não (nặng nhá"! và hay gặp nhâ"t); ở tim như tim bị to và dày lên, trường hỢp nặng có thể nhồi máu cơ' tim, suy tim; hoặc ở thận như phù, suy thận, gây thiếu máu, mệt mỏi; còn ở động mạch, có thể gây hẹp hoặc tắc các động mạch ở chi, ở cổ... tắc động mạch ở đáy mắt có thể gây mù đột ngột. Còn với trường hỢp hạ huyết áp, nếu huyết áp trước đây vẫn bình thường, nay đột ngột hạ xuống (hạ huyết áp câp tính thì phải tìm ngay các nguyên nhân như mất nưốc, chảy máu, nhiễm khuẩn nặng... và trong tất cả những trường hỢp hạ huyết áp đột ngột đều phải coi là trường hỢp cấp cứu. Ngược lại, nếu huyết áp trưốc và nay vẫn thấp thì gọi là "bệnh hạ huyết áp", phần lớn trường hỢp do "tạng người" hoặc do mắc một bệnh mãn tính nào đó. Nói chung so với trường hỢp tăng huyết áp thì trường hỢp hạ huyết áp mạn tính ít nguy hiểm hơn. Tuy nhiên huyết áp thấp mạn tính cũng gây nhiều phiền toái, làm cho người mệt mỏi, buồn ngủ, chóng mặt... Song, dù huyết áp tăng hay giảm người bệnh cũng nên đến khoa nội ở các bệnh viên hoặc các cơ sở y tê có chuyên khoa Tim mạch đê được khám và điều trị căn nguyên.

Xin lưu ý quý vị, huyết áp cao hay thấp không hoàn toàn phụ thuộc vào tình trạng sức khoẻ chung. Nhưng thực tế, người béo - nhất là người quá béo - dễ hị tăng huyết áp hơn người có cân nặng trung bình.

>> Loạn nhịp tim có phải là bệnh nguy hiểm không? Cách điều trị như nào

dĩ nhiên muốh biết đích xác huyết áp của mình tăng hay hạ thì nhất thiết phải kiểm tra huyết áp bằng máy (huyết áp kề) thường xuyên và so sánh chứ kliông thế chỉ dựa vào thề trạng gầy hay béo mà "đoán" huyết áp. Mặt khác, không phải trường hỢp tăng hoặc giảm huyết áp nào dùng thuốc cũng đỡ, vấn đề cực kỳ quan trọng là xác định được nguyên nhân tăng hoặc giảm huyết áp để có cách điều trị I hích hỢp, nhiều khi chỉ cần một chế độ ăn uống, nghỉ ngơi, sinh hoạt và vận động hỢp lý, người bệnh cũng có thể bình chỉnh đưỢc huyết áp của mình. Nhiều trường hỢp phải dùng thuốc, nhưng dùng loại thuôc gì, liều lượng ra sao... nhất thiết phải do bác sĩ chuyên khoa chỉ định.